TAKS Nedir?
TAKS, yani Taban Alanı Katsayısı, bir yapının arsa üzerinde ne kadar alan kaplayabileceğini gösteren orandır. Daha basit anlatmak gerekirse, binanızın zemine oturduğu kısmın arsa yüzölçümüne oranıdır. Bu oran sayesinde, arsanızın ne kadarının yapılaşmaya ayrılabileceğini, ne kadarının ise boş ya da açık alan olarak kalması gerektiğini öğrenebilirsiniz.
Örneğin elinizde 1.000 metrekarelik bir arsa olduğunu düşünün. Eğer bu arsa için belirlenmiş TAKS oranı %40 ise, bu demektir ki en fazla 400 metrekarelik bir taban oturumuna izin var. Yani binanızın zemin katı, 400 metrekareyi geçemez. Geriye kalan 600 metrekarelik alan ise bahçe, otopark, peyzaj gibi açık alan olarak kalmak zorundadır.
TAKS değeri genellikle imar planlarında %20, %30, %40 gibi oranlarla belirtilir. Düşük TAKS oranları, yapılaşmanın yatayda değil daha çok dikeyde yoğunlaşacağı anlamına gelir. Yani binanın oturduğu alan küçüktür ama katlar artabilir. Yüksek TAKS oranı ise daha yayvan yapılar anlamına gelir örneğin villa tipi ya da tek katlı konutlar gibi.
TAKS, özellikle arsa kullanımının verimliliği açısından büyük önem taşır. Aynı zamanda komşu binalarla olan mesafeniz, yangın güvenliği, güneş alma durumu gibi konuları da dolaylı olarak etkiler. Yani bu oran sadece metrekareyle ilgili değil, aynı zamanda yaşam kalitesiyle de ilgilidir.
Birçok yatırımcı sadece kat sayısına odaklanır ama taban alanı hesaba katılmadığında, arsanın gerçek potansiyeli yanlış değerlendirilmiş olur. O yüzden siz de bir arsa almayı düşünüyorsanız ya da üzerine bir yapı planlıyorsanız, ilk öğrenmeniz gereken şeylerden biri TAKS oranıdır.
TAKS ve KAKS Nasıl Hesaplanır?
TAKS ve KAKS oranlarını anlamak tek başına yeterli değildir; asıl önemli olan, kendi arsanızda bu oranlara göre ne kadar inşaat yapabileceğinizi hesaplayabilmektir. İyi haber şu ki, bu hesaplama sandığınız kadar karmaşık değil. Birkaç basit formül ve örnekle tüm tabloyu netleştirebilirsiniz.
TAKS Hesaplama Formülü
TAKS = Taban Alanı / Arsa Alanı
Bu formül, yapınızın zemin katta kapladığı alanın, arsanızın toplam alanına oranını gösterir.
Örnek:
Arsa alanınız: 1.000 m²
TAKS oranınız: %40
Bu durumda yapınızın zemin katı en fazla 1.000 × 0.40 = 400 m² olabilir.
TAKS %40 ne anlama gelir?
TAKS oranı %40 olan bir arsa, zemin katta en fazla arsanın %40’ı kadar alan kaplayan bir yapı yapılabileceği anlamına gelir. Örneğin 1.000 m²’lik bir arsanız varsa, binanızın tabanı en fazla 400 m² olabilir. Geri kalan 600 m² ise açık alan olarak kalmalıdır.